Khủng hoảng do đại dịch ập tới, ngành du lịch “từ đỉnh cao về vực sâu”, khách nội địa đang tỏa sáng như các cứu tinh. Nhưng câu chuyện của ngành du lịch còn dài rộng hơn thế…

TỪ ĐỈNH CAO VỀ VỰC SÂU

Dịch Covid 19 lạnh lùng bước vào ngành du lịch nước nhà và để lại những chấn thương sâu sắc. Toàn bộ các công ty inbound đón khách quốc tế, khách sạn, các thành phố chuyên tập trung đón khách nước ngoài như Nha Trang với Trung Quốc, Phú Quốc với Nga, Đà Nẵng với Hàn Quốc, đang tê liệt và chuyển sang trạng thái ngủ đông dài hạn. Khủng hoảng ập tới bất ngờ làm tất cả không kịp trở tay, chỉ sau một đêm from Hero to Zero (từ đỉnh cao về vực sâu). Nhiều ông chủ, các nhà quản lý cấp cao bối rối không biết phải làm gì. Việc làm bị cắt giảm hàng loạt, các khách sạn thi nhau đóng cửa, thậm chí tuyên bố phá sản, ngưng trả nợ. Rất nhiều doanh nghiệp đã xác định trở về vạch xuất phát, khởi nghiệp từ đầu.

Lúc này, cứu tinh duy nhất cho ngành công nghiệp không khói, là du khách nội địa.

Thống kê khách du lịch Việt Nam không tệ. Năm 2018 có khoảng 80 triệu khách du lịch nội địa, cùng với hơn 9 triệu khách Việt Nam đi nước ngoài. Con số này gấp 5 lần số lượng khách quốc tế tới Việt Nam. Mức chi tiêu của khách du lịch nội địa đạt khoảng 1,3 triệu 1 ngày, nếu đi nước ngoài thì cao hơn nhiều. Điểm đến truyền thống như các nước trong khối ASEAN đã trở nên nhàm chán. Người Việt Nam sẵn sàng đi xa hơn, thăm các nước phát triển và chịu chi hơn. Chỉ riêng năm 2019 có 553 ngàn người Việt Nam tới Hàn Quốc, đứng đầu ASEAN, thậm chí lọt vào top 5 các thị trường gửi khách tới Hàn Quốc, chỉ thua các nước quanh khu vực như Nhật Bản, Trung Quốc hoặc các nước có lịch sử quan hệ lâu đời như Mỹ. Cơ quan xúc tiến du lịch Hàn Quốc coi Việt Nam là thị trường trọng điểm. Họ mở văn phòng đại diện tại đây và thường xuyên tổ chức các hoạt động xúc tiến, mời đoàn FAM, phóng viên và truyền thông tới thăm viết bài giới thiệu về đất nước Hàn Quốc.

       Những hoạt động thú vị tại các điểm du lịch Việt Nam luôn khiến du khách quốc tế thích thú

Điều đáng nói là trong báo cáo của Tổng Cục Du lịch Việt Nam, số liệu thống kê về khách du lịch nội địa khá hạn chế. Thành tích được ghi nhận luôn luôn là số lượng khách quốc tế tới Việt Nam, tỉ lệ tăng trưởng, mức chi tiêu, trong khi khách nội địa chỉ gói gọn với vài con số đơn giản. Nước láng giềng Trung Quốc lại có cách đặt vấn đề hoàn toàn ngược lại. Báo cáo hàng năm đều đưa ra các phân tích chi tiết khách du lịch Trung Quốc đi nước ngoài, dù đất nước này có nhiều thắng cảnh bậc nhất thế giới, thu hút lượng khách quốc tế không hề nhỏ. Con số khách nội địa khổng lồ được sử dụng làm đòn bẩy và gây sức ép với các nước đang dựa vào nguồn khách Trung Quốc, như một công cụ điều tiết quan hệ ở tầm quốc gia.

Có thể nói các chỉ số về khách du lịch nội địa lại phản ánh chính xác sự phát triển kinh tế của một quốc gia, cũng như tạo ra nhiều thuận lợi trong việc xuất khẩu văn hóa và đặc biệt là “sức mạnh” của quốc gia đó ra thế giới.

PHÍA TRƯỚC CHƯA PHẢI LÀ BẦU TRỜI

Dù quyết định đóng cửa đất nước, dừng cấp visa cho mọi quốc tịch và hủy toàn bộ các đường bay quốc tế đã gây ra cú sốc lớn cho ngành du lịch inbound, không thể không ghi nhận hiệu quả trong công tác phòng chống dịch bệnh của Chính phủ. Đầu tháng 4, khi ngành du lịch còn đầy bi quan và tính tới việc ngừng hoạt động hoàn toàn ít nhất hết quý 2 thì chỉ hai tuần sau đó, các tín hiệu từ tích cực tới rất tích cực dồn dập đến. Đỉnh điểm là kỳ nghỉ lễ 30 tháng 4, khi dòng thác khách du lịch ngập tràn các điểm thăm quan từ truyền thống tới mới lạ, bất chấp rủi ro dịch bệnh vẫn tiềm tàng. Lại xuất hiện câu trả lời nhẫn nại của lễ tân: Xin lỗi quý khách, chúng tôi hôm đó hết phòng.

Sự lạc quan tiếp tục lan truyền sang tháng 5, khi các thông tin tốt lành về kiểm soát dịch bệnh vẫn tràn về. Sau hai tháng sống trong căng thẳng, đặc biệt là gần ba tuần cách ly, như chiếc lò xo nén chặt chỉ chờ cơ hội bung bật. Các nhà cung cấp du lịch không bỏ lỡ thời cơ. Nhiều chương trình ưu đãi khủng liên tiếp được tung ra. Khách Việt Nam ngỡ ngàng, những gói dịch vụ trước kia phải giới có tiền mới có thể sử dụng, thì giờ đây nhiều người dễ dàng ở một khách sạn 5 sao hạng sang, hay nhấm nháp ly rượu vang trên những du thuyền sang trọng tại vịnh Hạ Long. Để kích thích dòng tiền đổ vào du lịch, các chương trình mua voucher giá rẻ và có trị giá dài (lên tới 5 năm) liên tiếp được giới thiệu. Khách thì được món giá hời, nhà cung cấp có thêm nguồn tài chính để hoạch định các kế hoạch tiếp theo.

                                               Trải nghiệm khám phá Hạ Long bằng du thuyền

Không khí lạc quan tăng mạnh. Nhiều đơn vị du lịch đã hồ hởi nghĩ tới một kịch bản phục hồi sớm, có thể là quý 3, quý 4. Đã nhúc nhích những toan tính tái đầu tư và tái tuyển dụng lao động.

Nhưng mọi chuyện không dễ dàng như vậy. Việc nhiều nền kinh tế lớn nước ngoài phải chật vật đối phó với bệnh dịch, cũng như những hạn chế khả năng vận chuyển hàng hóa xuyên lục địa, đã tạo nên sự giảm sút nghiêm trọng về nhu cầu cho các sản phẩm tiêu dùng, điều mà nền công nghiệp Việt Nam đang có thế mạnh. Các nhà máy bắt đầu giãn công, giảm giờ làm và có nghĩa là giảm lương. Hiệu ứng domino chưa lan truyền, nhưng được các chuyên gia kinh tế dự báo tới sớm trong vài tháng nữa. Đâu đó xuất hiện sự thận trọng trong chi tiêu, rất hiếm các gói sản phẩm nghỉ dưỡng trên 10 triệu đồng được tung ra, mà phổ biến là dưới 5 triệu. Các gia đình lựa chọn các cung đường ngắn ngày gần nhà, cố gắng tự lái xe, vừa an toàn vừa tiết kiệm chi phí. Điều này khác biệt hoàn toàn với hè 2019, khi họ luôn sẵn sàng bỏ ra 20-30 triệu cho kỳ nghỉ của mình.

Giai đoạn nghỉ dài từ Tết của các khối học sinh là cú bồi cuối cùng cho lượng cầu du lịch mùa hè, mùa cao điểm của ngành du lịch nội đia trong năm. Để bù đắp thời gian đã mất, chương trình học sẽ xuyên suốt hè và chỉ nghỉ vài ba tuần, rút cạn quỹ thời gian cho các hoạt động du lịch gia đình hàng năm. Du khách vẫn muốn đi du lịch, nhưng chỉ có thể sắp xếp vào cuối tuần. Bóng ma no dồn đói góp và mất cân đối lượng khách, câu chuyện của nhiều năm trước xuất hiện trở lại. Thứ bảy chủ nhật chỉ nghe điện thoại từ chối khách, trong khi đầu tuần cả khách sạn ngồi nhìn nhau.

Ngành du lịch Việt Nam kết bè vượt bão

Sự thiếu hụt bất ngờ và nghiêm trọng của kế hoạch dự tính hơn 20 triệu khách quốc tế trong năm 2020 đã làm vỡ quy luật cung cầu. Các khách sạn trước đây chỉ tập trung vào dòng khách quốc tế, giờ ào ạt tấn công thị trường nội địa. Lượng cung quá lớn này ngay lập tức phản ánh vào giá bán. Các nhà cung cấp đua nhau giảm giá và nhiều sản phẩm đã tiệm cận, thậm chí dưới giá thành. Không thể tưởng tượng một du thuyền hạng sang ở Hạ Long sẵn sàng bán mức giá 2 triệu đồng cho tour trọn gói gồm một đêm ngủ, ba bữa ăn buffet đẳng cấp và bao gồm luôn cả vé thắng cảnh vốn khá đắt đỏ. Nhiều đơn vị đặt ra phương châm hoạt động để trả lương cho nhân viên cũng như không để sản phẩm nằm yên và xuống cấp. Nhiều nơi có thể nói đang mài tài sản ra để tồn tại.

Virus sẽ không bao giờ biến mất, cả ngành dịch vụ du lịch lẫn du khách rồi phải quen với việc có nó ở đâu đó quanh ta. Bệnh dịch rồi sẽ qua đi, nhưng sau đó có nhiều điều được chiêm nghiệm và thay đổi, mà sự trân trọng và đánh giá đúng mức với nguồn thu từ du khách nội địa, là điều rất nên làm, nhất ở tầm vĩ mô.

Một đất nước khi tới đủ tầm, sẽ sử dụng chính sức mua nội địa làm sức mạnh nội tại của mình, giảm lệ thuộc vào xuất khẩu. Đó chính là con đường Mỹ đã chọn và bây giờ Trung Quốc muốn làm theo. Việt nam, với tâm thế là đất nước đang phát triển, không thể một sớm một chiều đạt được thành tựu này. Nhưng nếu như có thể, sự bắt đầu bứt phá bằng ngành du lịch dịch vụ, lấy khách nội địa làm trọng tâm, hoặc chí ít đối trọng cân bằng với khách nước ngoài, để từ đó đưa ra các chính sách phù hợp, thúc đẩy chi tiêu nội địa, nâng cao hành vi văn hóa ứng xử của du khách trong vài ngoài nước, sẽ là tiền đề rất tốt cho các ngành kinh tế khác đi theo.

Theo nguồn báo Tuổi trẻ